Bel me terug

Het geheim van een goed gesprek

“Als je iemand aanspreekt in een taal die hij begrijpt, dan bereik je zijn hoofd. Spreek je hem aan in zijn eigen taal, dan bereik je zijn hart.”  –  Nelson Mandela.

In opperste verbazing kijk ik mijn gesprekspartner aan. Hij deelt zijn conclusie met mij over het knelpunt in het verhaal dat ik hem net heb verteld. De conclusie herken ik helemaal niet als conclusie uit mijn verhaal. Vervolgens vertelt hij mij hoe ik dit het beste kan oplossen… alleen het is een oplossing voor zijn conclusie en niet voor mijn probleem.

Misschien heb je de voorstelling gezien van Huub Stapel, ‘Mannen komen van Mars en vrouwen van Venus’? Wat ik het allerleukste vond was de golf van herkenning die door de zaal ging bij voorbeelden die Huub noemde.  Herken je (als vrouw) dat je spullen op de trap legt om mee naar boven te nemen? En (als man) dat je je ergert aan de spullen op de trap waar je over kan struikelen?

Toch liggen dergelijke verschillen in denken, doen en praten niet simpelweg aan het feit of je vrouw of man bent. Er liggen veel meer factoren ten grondslag aan het feit dat mensen elkaar niet goed ‘verstaan’. Opvoeding, sociaal milieu, leeftijd, streek waar je woont, genoten onderwijs, vak, branche. En niet te vergeten kennis over het gespreksonderwerp. Teveel om op te noemen, teveel om allemaal rekening mee te houden in gewoon dagelijks sociaal verkeer.

Hoe kan je anderen beter verstaan?

Realiseer je dat jouw taal niet identiek is aan de taal van de ander, ook al spreken jullie beiden goed Nederlands. De ander gebruikt misschien dezelfde woorden, maar kent er niet precies dezelfde betekenis aan toe als jij. De kans dat jullie precies dezelfde zaken belangrijk vinden, dezelfde patronen logisch vinden en vanuit precies hetzelfde kader denken is heel klein. Wees je bewust van de verschillen!

Stem in een gesprek goed af op de ander. Doe je dit onvoldoende, dan kunnen er misverstanden ontstaan. In mijn eerste voorbeeld voel ik me onbegrepen, maar dat geldt waarschijnlijk ook voor mijn gesprekspartner,  want ik doe niets met de oplossing die hij aandraagt. In het vervolg van dit gesprek komt het wel weer goed, maar de volgende keer gebeurt er misschien precies hetzelfde. En een tweede of derde keer krijg ik dan een ‘laat maar’ reactie en steek geen energie meer in het oplossen van het  misverstand.

Gebruik dezelfde woorden als de ander gebruikt. Uiteraard maak je gebruik van Luisteren-Samenvatten-Doorvragen (LSD). Als je samenvat of checkt of je iets goed hebt begrepen, is het belangrijk om dezelfde woorden te gebruiken als de ander. Zoek je een synoniem om je eigen inbreng te hebben of de ander niet te herhalen, dan verstoor je feitelijk het gesprek. Als bij mij een lichtje opgaat en jij vertaalt het als een kwartje dat valt dan heb je het ogenschijnlijk over hetzelfde, maar wezenlijk over iets anders.

Realiseer je wel dat jij dat belangrijk vindt en dat de ander dat wel eens helemaal niet bovenaan zijn of haar prioriteitenlijstje heeft staan. Iedereen heeft dominante denkpatronen en een taal die daarbij aansluit. Als manager vind je het waarschijnlijk belangrijk om een doel te realiseren. Je denkt en spreekt strategisch en in oplossingen. Logisch, anders had je een ander vak gekozen. Jouw medewerker, echter, vindt het misschien belangrijker om eens uitgebreid te onderzoeken hoe het precies zit of welke alternatieven er allemaal mogelijk zijn. Die heeft een andere persoonlijkheid, andere denkpatronen en vindt andere zaken belangrijk, kwaliteit bijvoorbeeld.

Het langs elkaar heen praten zit vaak in dit soort verschillen: het verschil in urgentie of belang dat gehecht wordt aan de betekenis van een woord. Vooral als je het ‘natuurlijk’ vindt of ‘vanzelfsprekend’. Dat geldt namelijk alleen voor jou en niet voor de ander.

Inleven in de belevingswereld van de ander helpt om directer en effectiever te communiceren. Iedereen bekijkt de wereld vanuit zijn of haar eigen perspectief. Door je in te leven in de ander is het makkelijker om contact te maken en elkaar beter te begrijpen. Er ontstaat dan ook veel minder misverstand en weerstand. Hulpmiddel bij het kunnen inleven in de ander, is bijvoorbeeld het kleurendrukdenken.

Nelson Mandela maakte bij uitstek gebruik van zich inleven in de verschillende perspectieven van mensen bij de voorbereiding van zijn speeches. Die techniek heeft hem mede tot legende gemaakt.